Điều tra, sưu tập các mẫu tiêu bản động vật rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống.
- Thứ tư - 24/12/2025 20:43
- In ra
- Đóng cửa sổ này
1. Nội dung thực hiện
Thu thập thực địa hệ thống mẫu động vật.Chế tác và bảo tồn tiêu bản theo đặc điểm sinh học từng nhóm loài.
Xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa liên kết mã định danh (ID) với tên khoa học, tọa độ GPS và hình ảnh độ phân giải cao.
2. Kết quả thực hiện
2.1. Kết quả thu thập mẫu tại Khu BTTN Pù Huống năm 2025
- Với 11 tuyến điều tra và 42 điểm thu mẫu phân tầng theo sinh cảnh và độ cao. Việc tập trung khảo sát vào hai đợt cao điểm tháng 10–11 – giai đoạn chuyển mùa đặc trưng của hệ sinh thái rừng Bắc Trung Bộ – cho phép ghi nhận hiệu quả các hoạt động sinh học cao điểm, đáp ứng yêu cầu của IUCN về tính đại diện và biến thiên theo mùa, đồng thời hình thành bộ dữ liệu nền đa dạng sinh học có giá trị dài hạn.
- Trong các mẫu thu được gồm có 20 mẫu động vật có xương sống đóng vai trò mẫu chuẩn phục vụ giám sát các loài nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; 10 mẫu cá và 10 mẫu côn trùng được thu thập như các nhóm sinh vật chỉ thị, cung cấp dữ liệu quan trọng cho phân tích sinh cảnh và đánh giá sức khỏe hệ sinh thái.
- Danh lục mẫu tiêu bản cụ thể như sau:- Với 11 tuyến điều tra và 42 điểm thu mẫu phân tầng theo sinh cảnh và độ cao. Việc tập trung khảo sát vào hai đợt cao điểm tháng 10–11 – giai đoạn chuyển mùa đặc trưng của hệ sinh thái rừng Bắc Trung Bộ – cho phép ghi nhận hiệu quả các hoạt động sinh học cao điểm, đáp ứng yêu cầu của IUCN về tính đại diện và biến thiên theo mùa, đồng thời hình thành bộ dữ liệu nền đa dạng sinh học có giá trị dài hạn.
- Trong các mẫu thu được gồm có 20 mẫu động vật có xương sống đóng vai trò mẫu chuẩn phục vụ giám sát các loài nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; 10 mẫu cá và 10 mẫu côn trùng được thu thập như các nhóm sinh vật chỉ thị, cung cấp dữ liệu quan trọng cho phân tích sinh cảnh và đánh giá sức khỏe hệ sinh thái.
a) Danh lục tiêu bản Chim
| STT | Tên phổ thông | Tên khoa học | Tình trạng bảo tồn | Ghi chú | |||
| Nghị đinh 06 | Nghị đinh 84 | SĐVN 2024 | IUCN 2025 | ||||
| I | Bộ sẻ | Passeriformes | |||||
| 1 | Họ hoét | Turdidae | |||||
| 1 | Hoét đen | Turdus merula | DD | ||||
| 2 | Họ Chào mào | Pycnonotidae | |||||
| 2 | Chào mào | Pycnonotus jocosus | DD | ||||
| 3 | Họ Đớp ruồi | Muscicapidae | |||||
| 3 | Chích chòe than | Copsychus saularis | DD | ||||
| 4 | Họ phường chèo | Campephagidae | |||||
| 4 | Phường chèo đỏ lớn | Pericrocotus speciosus | |||||
| 5 | Họ đớp ruồi | Muscicapidae | |||||
| 5 | Chích chòe lửa | Copsychus malabaricus | LC | LC | |||
b) Danh lục tiêu bản thú
| STT | Tên phổ thông | Tên khoa học | Tình trạng bảo tồn | Ghi chú | |||
| Nghị đinh 06 | Nghị đinh 84 | SĐVN 2024 | IUCN 2025 | ||||
| I | Bộ ăn thịt | Canivora | |||||
| 1 | Họ mèo | Felidae | |||||
| 1 | Mèo rừng | Prionailurus bengalensis | LC | LC | |||
| 2 | Họ chồn | Mustelidae | |||||
| 2 | Chồn bạc má Bắc | Melogale moschata | LC | ||||
| II | Bộ gặm nhấm | Rodentia | |||||
| 3 | Họ sóc cây | Sciuridae | |||||
| 3 | Sóc bụng đỏ | Callosciurus erythraeus | |||||
| III | Bộ Dơi | Chiroptera | |||||
| 4 | Họ dơi ăn quả | Pteropodidae | |||||
| 4 | Dơi quả ấn độ | Cynopterus sphinx | LC | ||||
| IV | Bộ móng guốc | Artiodactyla | |||||
| 5 | Họ hưu nai | Cervidae | |||||
| 5 | Hoẵng | Muntiacus muntjak | LC | LC | |||
| STT | Tên phổ thông | Tên khoa học | Tình trạng bảo tồn | Ghi chú | |||
| Nghị đinh 06 | Nghị đinh 84 | SĐVN 2024 | IUCN 2025 | ||||
| I | Không đuôi | Anura | |||||
| 1 | Ếch nhái chính thức | Dicroglossidae | |||||
| 1 | Ếch gai sần | Quasipaa verrucospinosa | DD | LC | |||
| 2 | Họ Cóc bùn | Megophryidae | |||||
| 2 | Cóc mày trường sơn | Xenophrys truongsonensis | LC | ||||
| 3 | Cóc mày Việt Nam | Leptobrachium pullus | |||||
| 3 | Họ Ếch nhái | Ranidae | |||||
| 4 | Ếch xanh | Odorrana livida | LC | ||||
| 5 | Ếch hôi cỏ lá | Odorrana graminea | |||||
| 6 | Chẫu | Rana macrodactyla, | |||||
| 5 | Họ nhái bầu | Microhylidae | |||||
| 7 | Nhái bầu hây môn | Microhyla heymonsi | |||||
| 8 | Nhái bầu vân | Microhyla pulchra | |||||
| Họ cóc | Bufonidae | ||||||
| 9 | Cóc rừng | Ingerophrynus Cóc rừng galeatus | |||||
| STT | Tên phổ thông | Tên khoa học | Tình trạng bảo tồn | Ghi chú | |||
| Nghị đinh 06 | Nghị đinh 84 | SĐVN 2024 | IUCN 2025 | ||||
| I | Bộ có vảy | Squamata | |||||
| 1 | Họ tắc kè | Gekkonidae | |||||
| 1 | Thạch thùng đuôi sần | Hemidactylus platyurus | |||||
| 2 | Tắc kè | Gekko gekko | |||||
| 2 | Họ thằn lằn bóng | Scincidae | |||||
| 3 | Thằn lằn bóng hoa | Eutropis multifasciata | |||||
| 3 | Họ rắn hổ đất | Lamprophiidae | |||||
| 5 | Rắn hổ đất | Psammodynastes pulverulentus | |||||
| 4 | Họ nhông | Agamidae | |||||
| 6 | Thằn lằn bay đốm | Draco maculatus | |||||
| 7 | Rồng đất | Physignathus cocincinus (Cuvier, 1829) | EN | EN | |||
| II | Bộ rùa | Testudinata | |||||
| 7 | Họ rùa đầm | Emydidae | |||||
| 8 | Rùa hộp trán vàng miền bắc | Cuora galbinifrons | I | I | EN | EN | |
Số TT |
Tên Việt Nam |
Tên khoa học |
Đánh giá |
Nguồn tư liệu |
||
| SĐVN (2024) | NĐ84 (2021) | IUCN (2025) | ||||
| I. BỘ CÁ CHÉP | CYPRINIFORMES | |||||
| 1. HỌ CÁ CHÉP | CYPRINIDAE | |||||
|
|
Cá diếc | Carassius auratus | MV, QS | |||
|
|
Đòng đong | Capoeta semifasciolata | MV, QS | |||
|
|
Cá thiểu | Chanodrichthys erythropterus | MV, QS | |||
|
|
Cá mại | Rasborinus lineatus | MV, QS | |||
|
|
Cá mương | Hemiculter leucisculus | MV, QS | |||
|
|
Cá bán đá suối | Pseudogastromyzon myersi | MV, QS | |||
| II. BỘ CÁ NHEO | SILURIFORMES | |||||
| 2. HỌ CÁ NHEO | SILURIDAE | |||||
|
|
Cá thèo | Pterocryptis cochinchinensis | MV, QS | |||
| 3. HỌ CÁ NGẠNH | BAGRIDAE | |||||
|
|
Cá ngạnh | Cranoglanis sinensis | MV, QS | |||
|
|
Cá bò | Pseudobagrus fulvidraco | MV, QS | |||
| 4. HỌ CÁ TRÊ | CLARIDAE | |||||
|
|
Cá trê | Clarias fuscus | MV, QS | |||
|
|
Cá trê vàng | Clarias macrocephalus | MV, QS | |||
| IV. BỘ LƯƠN | SYMBRANCHIFORMES | |||||
| 7. HỌ LƯƠN | SYMBRANCHIDAE | |||||
|
|
Lươn đồng | Monopterus albus | MV, QS | |||
| 9. HỌ CÁ CHẠCH | COBITIDAE | |||||
|
|
Cá chạch đá đuôi đỏ | Barbatula caudofurrca | MV, QS | |||
| 10. HỌ CÁ RÔ | ANABANTIDAE | |||||
|
|
Cá rô | Anbanas testudineus | MV, QS | |||
| 11.HỌ RÔ PHI | CICHILIDAE | |||||
|
|
Rô phi vằn | Oreochromis niloticus | MV, QS | |||
| 12. HỌ CÁ CHUỐI | CHANIDAE | |||||
|
|
Cá chuối suối | Ophiocephalus gachua | MV, QS | |||
|
|
Cá chuối | Ophiocephalus maculatus | EN | MV, QS | ||
| 13. HỌ CÁ RÔ MO | SERRANIDAE | |||||
|
|
Cá rô mo thường | Coreperca whiteheadi | MV, QS | |||
| 14. HỌ CÁ BỐNG | ELEOTRIDAE | |||||
|
|
Cá bống đen tối | Eleotris fusca | MV, QS | |||
|
|
Cá bống cát | Glossogobius giurus | MV, QS | |||
Số TT |
Tên Việt Nam |
Tên khoa học |
Đánh giá |
Nguồn tư liệu |
||
| SĐVN (2024) | NĐ84 (2021) | IUCN (2025) | ||||
| Bộ cánh cứng | Coleoptera | |||||
| 1 | Họ kẹp kìm | Lucanidae | ||||
| 1 | Kẹp kìm parryi | Neolucanus parryi | LC | |||
| 2 | Kẹp kìm sinicus | Neolucanus sinicus | LC | |||
| 3 | Kẹp kìm iijimai | Neolucanus iijimai | LC | |||
| 4 | Kẹp kìm platynota | Odontolabis platynota | LC | |||
| 2 | Họ cánh cam | Chrysomelidae | ||||
| 5 | Cánh cam xanh | Chrysolina graminis | LC | |||
| 3 | Họ bộ hung | Scarabaeidae | ||||
| 6 | Bọ hung ba sừng không mấu | Chalcosoma atlas Linnaeus, 1758 |
LC | |||
| 7 | Bọ hung hai sừng | Xylotrupes gideon | LC | |||
| 4 | Họ Xén tóc | Cerambycidae | ||||
| 8 | Xén tóc nâu | Dorysthenes buqueti (Guérin - Méneville, 1844) |
LC | |||
| 9 | Xén tóc hại xoài | Batocera rufomaculata DeGeer, 1775 | LC | |||
| Họ bổ củi | Elateridae | |||||
| 10 | Bổ củi | Agriotes lineatus | LC | |||
- Cơ cấu bộ mẫu có tính đại diện cao, bao gồm 20 mẫu cá, 5 mẫu lưỡng cư, 5 mẫu bò sát, 5 mẫu chim và 5 mẫu thú, phản ánh đầy đủ các nhóm sinh học chủ đạo của hệ sinh thái rừng – thủy vực Pù Huống.
- Chất lượng tiêu bản được đánh giá tốt đến rất tốt, với hình thái học được bảo tồn nguyên vẹn, đầy đủ thông tin thực địa (tọa độ, sinh cảnh, thời gian, người thu mẫu). Toàn bộ quy trình thu thập, xử lý và bảo quản được thực hiện theo chuẩn kỹ thuật đã phê duyệt, bảo đảm giá trị khoa học lâu dài cho nghiên cứu phân loại học, so sánh và trưng bày giáo dục.
- Hình thành bộ tiêu bản chuẩn, có giá trị khoa học – bảo tồn, phục vụ nghiên cứu và trưng bày tại Nhà bảo tàng thiên nhiên – văn hóa mở Pù Huống.
- Kết quả thu thập tổng cộng >50 mẫu động vật đa dạng chủng loại, bao gồm: các loài thú nhỏ (5 mẫu), chim (5 mẫu), lưỡng cư (5 mẫu), bò sát (5 mẫu), cùng với hệ động vật dưới nước như cá (20 mẫu) và nhóm côn trùng (10 mẫu). Toàn bộ quá trình thu nhận đều tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật về bảo tồn và lưu giữ.
- Điểm nổi bật của bộ mẫu là tính minh bạch và chính xác cao. Mỗi mẫu vật đều được đính kèm etiket (nhãn định danh) riêng biệt, ghi chú rõ ràng về nguồn gốc địa lý, thời gian thu thập và các đặc điểm sinh thái đặc trưng, giúp loại bỏ tối đa sai sót trong quá trình tra cứu.
- Dựa trên các mẫu vật thu được, nhóm nghiên cứu đã hoàn thành bản mô tả chi tiết cho 40 mẫu vật tiêu biểu thuộc các nhóm thú, chim, bò sát, ếch nhái, cá và côn trùng. Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng để phục vụ công tác lưu trữ, nghiên cứu chuyên sâu và quản lý mẫu vật một cách hệ thống trong tương lai.
- Hình thành bộ tiêu bản chuẩn, có giá trị khoa học – bảo tồn, phục vụ nghiên cứu và trưng bày tại Nhà bảo tàng thiên nhiên – văn hóa mở Pù Huống.
- Kết quả thu thập tổng cộng >50 mẫu động vật đa dạng chủng loại, bao gồm: các loài thú nhỏ (5 mẫu), chim (5 mẫu), lưỡng cư (5 mẫu), bò sát (5 mẫu), cùng với hệ động vật dưới nước như cá (20 mẫu) và nhóm côn trùng (10 mẫu). Toàn bộ quá trình thu nhận đều tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật về bảo tồn và lưu giữ.
- Điểm nổi bật của bộ mẫu là tính minh bạch và chính xác cao. Mỗi mẫu vật đều được đính kèm etiket (nhãn định danh) riêng biệt, ghi chú rõ ràng về nguồn gốc địa lý, thời gian thu thập và các đặc điểm sinh thái đặc trưng, giúp loại bỏ tối đa sai sót trong quá trình tra cứu.
- Dựa trên các mẫu vật thu được, nhóm nghiên cứu đã hoàn thành bản mô tả chi tiết cho 40 mẫu vật tiêu biểu thuộc các nhóm thú, chim, bò sát, ếch nhái, cá và côn trùng. Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng để phục vụ công tác lưu trữ, nghiên cứu chuyên sâu và quản lý mẫu vật một cách hệ thống trong tương lai.
Một số hình ảnh các mẫu tiêu bản sưu tập
Người tổng hợp: Nguyễn Xuân Bắc - Phòng Khoa học kỹ thuật & HTQT